Wywłaszczenia pod MOP-y pomiędzy Bielskiem-Białą a Przybędzą

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) zapowiedziała budowę nowych Miejsc Obsługi Podróżnych (MOP) na S1 pomiędzy węzłami Żywiec Browar i Węgierska Górka. Inwestycja będzie wymagała przejęcia prywatnych gruntów. Dla właścicieli nieruchomości kluczowe będą nie tylko zasady wywłaszczeń, ale również prawidłowa wycena nieruchomości i ustalenie należnego odszkodowania.

MOP – na podstawie jakiej decyzji są budowane?

Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP-y) są najczęściej realizowane razem z budową drogi ekspresowej lub autostrady. Wówczas grunty obejmuje ta sama decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID). Rzadziej zdarza się, aby MOP-y były dobudowywane przy istniejącej już trasie i wymagały uzyskania odrębnej decyzji ZRID. Taka sytuacja ma miejsce przy drodze ekspresowej S1 pomiędzy Bielskiem-Białą a Przybędzą.

Budowa MOP-ów pomiędzy Bielskiem-Białą a Przybędzą – harmonogram

W dniu 6 października 2026 r. GDDKiA poinformowała o wyborze firmy Trakt z Katowic jako projektanta inwestycji. Wartość zamówienia przekracza 1,4 mln zł. Projektant ma przygotować dokumentację oraz uzyskać niezbędne decyzje, w tym decyzję środowiskową i zezwolenie na realizację inwestycji drogowej (ZRID). Na przygotowanie dokumentacji projektowej przewidziano do 26 miesięcy. Kolejne siedem miesięcy obejmuje wsparcie GDDKiA podczas przetargu na roboty budowlane.

Budowa MOP-ów planowana jest obecnie na lata 2029–2030. Termin będzie jednak zależał m.in. od uzyskania wymaganych decyzji administracyjnych oraz wyłonienia wykonawcy robót.

Dla właścicieli nieruchomości szczególne znaczenie będzie miało postępowanie w sprawie ZRID, ponieważ właśnie w tej decyzji zostaną określone granice inwestycji oraz nieruchomości przejmowane pod MOP-y.

MOP-y pomiędzy węzłami Żywiec Browar i Węgierska Górka

Nowe MOP-y mają powstać pomiędzy węzłami Żywiec Browar i Węgierska Górka. Projekt ma także pozostawić rezerwę terenu pod przyszłą budowę drugiej jezdni S1.

Na MOP-ach przewidziano miejsca dla samochodów osobowych, ciężarowych i autobusów, stanowiska dla pojazdów z ładunkami niebezpiecznymi oraz miejsca dla osób z niepełnosprawnościami. Powstaną również ładowarki dla pojazdów elektrycznych. Projekt obejmie ponadto jezdnie manewrowe, chodniki, stanowiska do kontroli i ważenia pojazdów, strefy wypoczynkowe, toalety z prysznicami, place zabaw oraz rampy do odśnieżania i odladzania samochodów ciężarowych.

Zakres zagospodarowania będzie mieć znaczenie przy późniejszej wycenie przejmowanych nieruchomości.

Wywłaszczenie pod MOP – kwestia odszkodowań

Wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić wyłącznie na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem. W przypadku inwestycji drogowych przejęcie gruntu następuje na podstawie decyzji ZRID, natomiast wysokość odszkodowania za wywłaszczenie ustalana jest w odrębnym postępowaniu.

Podstawowym dowodem jest operat szacunkowy (dokument z wyceną) sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Przyjęte w nim podejście wyceny ma decydujące znaczenie dla wysokości odszkodowania. W przypadku gruntów przejmowanych pod MOP-y wycena może być szczególnie problematyczna. Na terenie MOP-u mogą znajdować się nie tylko drogi i parkingi, ale również m.in. stacje paliw, restauracje, bary szybkiej obsługi, hotele, punkty handlowe i inne obiekty usługowe. W konkretnym przypadku istotne będzie więc ustalenie rzeczywistego przeznaczenia terenu oraz sprawdzenie, w jaki sposób cel wywłaszczenia wpływa na wartość nieruchomości (zastosowanie tzw. zasady korzyści).

Zdarza się, że decyzje odszkodowawcze oparte na nieprawidłowej wycenie gruntów pod MOP-y są następnie uchylane przez organy wyższej instancji. Problem dotyczy zwłaszcza sytuacji, gdy rzeczoznawca potraktował teren pod MOP jako grunt drogowy, mimo że część wywłaszczanych nieruchomości ma pełnić funkcję usługową.

Dlatego szczególnie ważna jest dokładna weryfikacja operatu szacunkowego. Warto sprawdzić m.in.:

• jakie nieruchomości przyjęto do porównania,
• jakie przeznaczenie gruntu przyjął rzeczoznawca,
• czy uwzględniono funkcje usługowe MOP-u,
• czy prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące wyceny gruntów przejmowanych pod inwestycję drogową.

Operat szacunkowy nie jest dokumentem, który właściciel musi bezwarunkowo akceptować. Jeszcze w trakcie postępowania o ustalenie odszkodowania można składać do niego uwagi, np. kwestionować przyjęte przez rzeczoznawcę założenia.

W sprawach dotyczących wywłaszczeń pod MOP-y warto z wyprzedzeniem zasięgnąć porady prawnej. Pozwala to wcześnie wychwycić błędy i często skutecznie zakwestionować wycenę jeszcze przed wydaniem decyzji odszkodowawczej.