Zbiornik Stójków i polder Rudawka – czy będą wywłaszczenia mieszkańców?

Po powodzi z 2024 r. wraca temat zabezpieczeń przeciwpowodziowych w Kotlinie Kłodzkiej. Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów programu przygotowywanego przez Wody Polskie jest plan budowy suchego zbiornika przeciwpowodziowego w Stójkowie wraz z polderem Rudawka. Inwestycja ma chronić przede wszystkim Lądek-Zdrój i ograniczyć skutki gwałtownych wezbrań Białej Lądeckiej, ale jednocześnie może doprowadzić do wywłaszczeń.

Program przeciwpowodziowy dla zlewni Białej Lądeckiej – informacje

Planowana inwestycja jest częścią szerszego programu redukcji ryzyka powodziowego dla zlewni Nysy Kłodzkiej. Po katastrofalnej powodzi z września 2024 r. rozpoczęto analizę nowych wariantów ochrony przeciwpowodziowej dla terenów szczególnie narażonych na gwałtowne wezbrania. W przypadku Białej Lądeckiej jednym z rekomendowanych rozwiązań stała się budowa systemu kilku obiektów retencyjnych, obejmującego m.in. zbiorniki Goszów, Bolesławów, odbudowę zbiornika Stronie Śląskie oraz zbiornik Stójków wraz z polderem Rudawka.

Wody Polskie podkreślają, że celem takich inwestycji jest przechwycenie części fali powodziowej jeszcze przed dotarciem do gęsto zabudowanych miejscowości. Chodzi o czasowe magazynowanie nadmiaru wody w czasie wezbrań i kontrolowane ograniczenie przepływu w kierunku Lądka-Zdroju oraz dalszych odcinków doliny Nysy Kłodzkiej.

Zbiornik Stójków (Dzielec) i polder Rudawka – założenia techniczne

Według przedstawianych koncepcji planowany w Stójkowie suchy zbiornik przeciwpowodziowy (zbiornik Dzielec) miałby osiągnąć pojemność około 2,3 mln m³. W materiałach pojawia się również powierzchnia około 40 ha oraz zapora o wysokości ok. 16 metrów. Suchy zbiornik przeciwpowodziowy pozostaje na co dzień pusty i napełnia się jedynie podczas wezbrań.

Jednocześnie analizowany jest polder Rudawka. Byłby to teren przeznaczony do okresowego zalewania podczas wezbrań, współpracujący ze zbiornikiem w Stójkowie w ramach systemu retencyjnego. Proponowany obszar polderu obejmuje blisko 55 ha.

Istotnym elementem inwestycji mają być również urządzenia hydrotechniczne sterujące przepływem oraz infrastruktura towarzysząca. Wody Polskie od lat wskazują, że nowoczesne suche zbiorniki przeciwpowodziowe są integrowane z systemami automatycznego monitoringu oraz zdalnego zarządzania przepływem wód.

Budowa zbiornika Stójków – inwestycja wymaga wyburzeń i przesiedleń

Największe emocje budzi skala ingerencji w istniejącą zabudowę. Podczas konsultacji społecznych mieszkańcy wskazywali, że planowana inwestycja może oznaczać wysiedlenie ponad połowy wsi. W protestach kierowanych do Wód Polskich pojawiały się dane mówiące o objęciu inwestycją 92 mieszkańców, 32 budynków mieszkalnych oraz 27 budynków gospodarczych i produkcyjnych.

Jednocześnie nie brakuje głosów osób, które po doświadczeniach dwóch dużych powodzi – w 1997 i 2024 r. – dopuszczają możliwość wyprowadzki, pod warunkiem uzyskania godziwego odszkodowania. Właściciele nieruchomości pozostają dziś w stanie niepewności co do przyszłości swoich domów i gospodarstw.

Jak będą wyglądać wywłaszczenia pod zbiornik przeciwpowodziowy?

Jeżeli inwestycja zostanie skierowana do realizacji, zastosowanie będą miały przepisy tzw. specustawy przeciwpowodziowej, czyli ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych.

Procedura rozpoczyna się od prób dobrowolnego nabycia nieruchomości przez inwestora. Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, wysokość odszkodowania ustalana jest administracyjnie na podstawie operatu szacunkowego (dokumentu z wyceną) sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Więcej na temat zasad wywłaszczeń pod zbiorniki przeciwpowodziowe można przeczytać w artykule:

• Wywłaszczenia na cele przeciwpowodziowe

Wody Polskie podkreślają, że obecny etap ma charakter koncepcyjny i konsultacyjny. Przed rozpoczęciem budowy konieczne będzie jeszcze m.in. opracowanie studiów wykonalności, analiz środowiskowych, dokumentacji projektowej oraz uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych.